|
|
 |
« Yanıtla #4 : Ekim 11, 2007, 10:32:44 ÖS » |
|
Neyse,, Açılışı Rock müziği tarihiyle yapalım
rock müzik tarihine kisa bir bakiş
rock müzik, bünyesinde birçok müzik türünü barındıran bir tür olarak rock and roll' dan, androll'un çıkarılmasıyla 1960 ların başında oluştu. rock müziği oluşturanbu müzikal alt türler de, kendi içlerinde alt türlere ayrılmışlardır.bu sebepten dolayı rock müziğin tarihini anlatırken, başlangıç noktasıolarak rock'n roll dan yola çıkarsak büyük bir hata yapmış oluruz.çünkü; rock müziğini de içine alan pop müzik türleri bir çok müzikalalt türlerin sentezinden meydana gelmiştir. peki müzik türleriarasındaki ilk etkileşim ne zaman, nerede ve nasıl gerçekleşmiştir?
busorunun yanıtını 1730’ larda amerika'daki, sonradan takılan ismi ile'büyük uyanış' ta bulmak mümkündür. 'büyük uyanışlar, amerikan müziğinide derinden etkileyen dinsel bir uyanışın birbiri sıra ortaya çıkan ikidalgasıydı.'(1) birincisi dr. isaac watts adındaki bir ingiliz'e ait'hymms and spirituali'nin (1701) londra'da yayınlanmasıyla doğan ve1739 boston baskısının yapılmasıyla amerika'nın bütün kentlerindeetkisi hissedilen yeni bir müzik anlayışının güneyin folk müziklerinietkilemesi sonucunda meydana gelmiştir. ikinci uyanış ise 1780-1830yılları arasında yapılan kamp toplantılarında ortaya çıkan bir akımdır.hıristiyanlaştırılmış siyahlar ayinlerini yaparlarken afrika dinseltörenlerinde görülen dairevi dans, çığlık atma, ritim tutma gibi öğelerdualara karışır. böylece siyahlar beyazlardan aldıkları spiritualleriniçine atalarından miras kalan ritim ve coşkuyu katarak ortaya yeni birtür müzik çıkarmışlardır. bu aynı zamanda dini müzikte siyah-beyazayrımını da doğurmuştur. beyazların spiritualleri oldukları yerdesayarken, siyahların yaptıkları bütün ülkeye yayılmakla kalmayıp, ülkedışına da çıkmıştır.
pek çok amerikan müziği gibi gospel de içsavaştan sonra güneyde spirituallerin devamı niteliğinde ayrı bir türolarak kendini gösterir. spirituallere olduğu gibi gospellere de sadecesiyahlara özgü diyemeyiz; ama pek çok siyah kiliselerinde ve siyahgurplarca icra edilmiştir. 19. yüzyılın sonunda kurulan pentacostalisve hoolines kiliselerinde, afrika müziğindeki el çırpma ve ayaklarıyere vurma yoluyla yapılan müzik, gospel türünün ilk örneklerinioluşturur. gospel tarzında spirituallerden farklı olarak bu dünya ileilgili vaatler daha baskındır; öbür dünya ise daha neşeli bir dilleanlatılır.
amerika’da, dini içerikli müziğin yanı sıra halkınağızdan aktarım yöntemi ile günümüze kadar uzanıp gelen bir folk müzikkültürü vardır. en eski folk şarkıları ya solo olarak ya da birtopluluk ile söylenmiştir. bu folk şarkılarına eşlik etmek üzere keman,banjo ve gitarın girmesi ile ilk pop müzik türlerinin temelleri atılmışolur. amerika'nın ilk pop müzik yıldızı jimmie rodgers'dir. rodgers,country ve boogie-blues harmanlaması yaparak; hillbilly, folk veblues'dan aldığı sözleri birleştirerek country müziğin başlıca dayanağıhalini almıştır. 'rodgers, blues'u ödünç alan değil de hırsızlığınıyapan ilk beyaz adam ve böylece country müziğin dominant modu halinegelenlerin sentezini yapan sanatçı olarak düşünülebilir.'(2) buyıllarda güney eyaletlerine yapılan ilk taşra gezileri sonucundaparamounts records, blues müziğin babası olarak anılan blind lemonjefferson'a ilk plağını yapar. bu tarihten sonra, jefferson, kendindensonraki bütün blues ve rock müzisyenlerini etkileyecek kalitedekiparçalara imza atmıştır.
rock'n roll; ragtime, blues, boogie,country, gospel gibi müzikal alt türlerin harmanlanması sonucuoluşmuştur. bu alt türlerden rock'a geçişteki son yapı taşır&b'dur(rhtyhm and blues) .bu geçiş esnasındaki en önemlikişilerden biri robert johnson'dır. (1911-1938) esasında delta bluesmüzisyenleri içerisinde charlie patton ya da skip james gibi ondan çokdaha önemli isimler olmasına rağmen johnson'un önemi; kişiliği veyaptığı müzikle erken bir rocker olmasından kaynaklanmaktadır. bluesdanrock'a geçişteki bir diğer önemli olay ise elektirikli gitarın blues'dakullanılmaya başlamasıdır. elektirikli gitarı ilk kullanan bluesmüzisyeni t. bone walker'dır. kendine has tekniğiyle, kendinden sonrakib.b. king, freddy king, buddy guy gibi gitar sihirbazlarını etkilemeyibaşaran walker'da rock'a geçişte çok önemli bir rol üstlenmiştir.
1943-51yılları arasında güneyden kuzeye yapılan göçler esnasında piyanoylanefeslilerle tanışan delta blues icracıları rock'n roll'a geçişteki sonmüzik türü olan r&b'u oluştururlar. bu müzik türü, genel olarakbütün siyah müzik sitillerinin karışımından, blues armonik yapısı veformülü oluşmuştur. başlangıçta sadece siyahların radyo istasyonlarındave sokaklarda yaşayan r&b, orta sınıf beyaz gençlerin bu müziğialışkanlık haline getirmesiyle birlikte popüler hale gelir. güngeçtikçe artan talepler, yayınlanan r&b plaklarının sayısınınartmasına ve 25 mayıs 1949'da billboard müzik dergisi listelerinder&b adında yeni bir başlık açılmasına yol açar. 1953 yılında chordsgrubunun sh-boom adlı parçaları r&b listelerine sığmayarak, popülermüzik listelerine geçer ve '1' numaraya kadar yükselir. 1954-55yıllarında aynı müziği beyazlar icra edince bunun adını rock'n rollkoyarlar. 'ünlü rock'n roll piyanisti fats domino 'biz rock'n roll'a 15yıl öncesine kadar new orleans'da r&b derdik'(3) demiştir. rock'nroll, gençler arasında o kadar rağbet görür ki, hem endüstriye karşı enradikal çıkışların kaynağı, hem de müzik endüstrisinin en yağlı geçimkaynağı konumuna gelir. rock'n roll'un r&b'den farklılaşıp kendineözgü bir müzik türü halini almasını sağlayan en önemli kişiler elvispresley ve chuck berry'dir.
rock'n roll'un büyük kralı evispresley r&b'yle, country ve hillbilly müziklerini çok iyikaynaştırmıştır. chuck berry ise kendinden önceki gitarcılarıntekniklerini sentezleyerek rock'n roll'un ilk gitar kahramanı olmuştur.zaten ikisinin de asıl şöhretleri bu birleştirici güçlerinden vekendilerinden sonraki bütün rock müzisyenlerini etkilemelerindengelmiştir.
fakat endüstri rock'n roll'u çok çabuk yutmuştur.araştırmacıların çoğu 1950'lerin sonunun rock'n rollmüziğinin de sonuolduğu konusunda görüş birliğine varmışlardır. 1950'lerin sonunda enünlü rock'n roll müzisyenlerinden olan elvis presley askerde, buddyholly ölmüş, chuck berry ise hapistedir. 1959-63 yılları arasında rockmüziğinde bir boşluk yaşanmış olarak düşünülebilir. fakat, işte tam buyıllarda sonradan '60 gençliğinin lideri' ünvanını alan bir müzisyen,bob dylan ortaya çıkar. dylan'ın ilk üç albümündeki müzikler ne folkmüziği ne de rock'n roll müziği içerisinde tanımlanmıştır. dylan,şarkılarında siyah düşmanlığının inatla sürmesinden, savaşınanlamsızlığından, sevginin öneminden, dünyanın güzelliklerinin hızlayitip gitmesinden bahsetmiştir.
amerika'da gerçekleşen bumüzikal gelişimler bütün dünya gençliğini, ama en çok ingilizgençliğini etkilemiştir. çocukluklarından beri rock'n roll müziğiylebüyüyen ingiliz gençleri arasından birçok müzisyen çıkmış; bunlarbeatles, rolling stones, animals gibi ilk rock topluluklarınıkurmuşlardır. bu gruplar, ilk zamanlarda amerikan müziğinin alttürlerinden etkilenmişler, fakat kısa bir süre sonra kendilerine özgüyapıları ortaya koyarak gerçek anlamda rock müziği yapmışlardır. bugruplardan ilk piyasaya çıkanı beatles, kuruluşundan bir iki senesonra, ilk albümlerindeki blues, boogie, gospel şarkı ailelerininparçalarını kopya etmekten ve rock'n roll'a yakın parçalar yapmaktanyavaş yavaş vazgeçmeye başlamıştır. en son olarak rock'n rollşarkılarını kullanmayı 1965 yılındaki help albümünde yer verdiklerilarry williams'a ait 'dizzy miss lizzy' parçasının uyarlamasıyla sonaerdirmişlerdir. aralık 1965'de 'rubber soul' albümünü yayınladıklarındatamamen özgün yapıya geçiş böylece tamamlanmış olur. işte bugelişmelerin ardından rock'ın engellenemez yükselişi de başlamış olur.eric clapton'ın içinde bulunduğu gruplar, özellikle cream çok büyükbaşarılara imza atar. beatles çılgınlığı durulur gibi olurken sahneyeeric clapton adıyla dünyanın en iyi gitar virtüözlerinden biri çıkar.artık devir ingiltere duvarlarının 'clapton is god'(clapton tanrıdır)yazılarıyla dolmasının devridir.
1960'ların sonu, dünyadagençlik hareketleri olarak nitelendirebileceğimiz bir başkaldırının enüst düzeye eriştiği yıllardır. gitgide büyüyen nükleer savaş tehdidi,amerika'nın vietnam'ı acımasızca savaşa sürüklemesi, birçokvietnamlı'nın ve amerikalı'nın bu savaşta ölmesi çarkları hareketegeçirmiş, çiçek gücü hareketi böyle bir ortamda ortaya çıkmıştır. artıkrock müziğin konusu ağırlıklı olarak dünya sorunları ve çözüm yollarınıda içermektedir. ünlü 'savaşma seviş' sloganı bu hareketin birürünüdür. çiçek gücünüoluşturanların çoğunluğu orta sınıf beyazgençlerdir. bu insanlar 'hippi' olarak adlandırılmışlardır. genelolarak o devirlerde bu hareket neredeyse bütün rock gruplarından destekalmıştır. bu yıllarda doğu dinlerine olan ilgi de artmış, hatta beatleselemanları hindistan'a tanınmış hindu hocamaharishi yogi'yi ziyaretegitmişlerdir.rock'taki bu doğu modasıyla birlikte müzisyenlerinvedinleyicilerin uyuşturucuya olan ilgileri de bir anda artmışveözellikle lsd,henüz yasaklanmadığından asprin kadar çok kullanılırhale gelmiştir.fakat çok kısa bir süre içinde çiçek çocuk olmak da bir'moda' haline getirilir vehareket neredeyse hiç bir sonuca ulaşamadanson bulur.üstelik hippilerin bazıları zaman geçtikçe kaba tabiriyle tambir düzen adamı,düzenin savunucusu olurlar. bunlara en iyi örnek a.b.d.başkanı bill clinton'dır.bu dönemlerde çiçek gücü hareketindenetkilenip,vietnam’a gitmeyi reddeden clınton,şimdilerde irak’a bombalaryağdıran bir ülkenin devlet başkanı sıfatını taşımaktadır.
1960-70'lerrock tarihi açısından çok çeşitli ve önemli grupları içindebarındırmıştır. beatles, the animals, the doors, rolling stones, thewho gibi gruplar hep bu tarihlerde çıkmışlardır. 65-70 arasında kurulanpink floyd, deep purple, led zeppelin, yes gibi gruplar da artık megarock gruplarıdır. bu gruplar sayesinde rock, hiç olmadığı kadar popülerolup, ciddiye alınmaya başlanmıştır. rock müzisyenleri kendileriniklasik müzik icracıları gibi görmeleri de bu döneme rastlar. ozamanların en ateşli tartışması rock'ın bir sanat müziği olupolmadığıdır. 70' lerin ikinci yarısına gelindiğinde rock artık plaksatışları ve konser gelirleriyle müzşk endüstrisinin en iyi geçimkaynağını oluşturmaktadır. rock müzisyenleri milyonlarca dolarlıkelektronik aletlere sahiptiler ve hepsi çok zengin olmuşlardı. bu megarock grupları ne yaparsa yapsın sattığından dolayı plak şirketleriyenilere hiç şans tanımamakta veya tanısalar bile müziklerini onlargibi yapma şartı koymuşlardır.
işte punk rock tam bu sıralardakendini gösterir. punk da diğer hiçbir rock türünde görülmeyen şiddet,kargaşa ve kaos vardır. punk, rock'ın karanlık kanadını gözler önünesermiştir. 60'lı yıllarda newyork'un garaj gruplarından çıkan velvetunderground punk'ın ilk tohumlarını atan grup olarak gösterilebilir.ancak bu görüşü ilk punk topluluklarından biri olan sex pistols kabuletmeyerek tepki göstermiştir.
punk' ta kesinlikle kalite vehoşa gitme kaygısı yoktur. punkçılar 1960-70'lerdeki rock müziğine vetabii ki rockçılarada lanet okurlar; çünkü onlara göre rock artıkpara,şan, şöhret aracı olarak kullanılmaya başlanmıştır. 70'li yıllarınuzun ve karışık soloları ile dolu parçaları yerine kısa ve özentidizçalıp söylerler. hatta sex pistols o kadar basit ve ilkel çalar ki,izleyenler ister istemez'bunu ben de çalabilirim' gibi bir kanıyakapılır. böylece ingiltere de bir çok punk grubu doğmaya başlamıştır.endüstrinin en büyük düşmanı olmasına rağmen punk çılgınlığı da diğerbütün rock çılgınlıkları gibi kısa sürede endüstri tarafından yutulup'moda' haline getirilmiştir. punk giysileri en lüks mağazalarınvitrinlerinde birbiri ardına boy gösterir olmuştur.
80'leregelindiğinde bir çok rock müzik türü icra halindeyken bir heavy metalpatlaması yaşanır. bence heavy metal müziğini anlatan en iyi sözcük'kargaşa' dır. bütün heavy metal gruplarının faaliyet alanlarıfarklıdır. bu müzik türünün içinde komünizm,faşizm, anarşizm,devrimcilik, sadizm gibi biribirinden çok kopuk anlamları bulmakmümkündür. heavy metal bu çok renkliliği sayesinde bir çok alt dallaraayrılmıştır. fakat hepsinde ortak olan bir şey vardır; küfür. kimidevlete kimi siyahlara kimi tabulara küfür eder ama muhakkak küfüreder. 90'lara gelindiğinde beklenen yeni rock anlayışı amerka'nınseatle adlı kentinden gelir. bu kentte kurulan garaj gruplarının önceamerikaya sonra bütün dünya ya açılması ile birlikte bir 'grunge'çılgınlığı yaşanır. hele nirvana'nın nevermind albümü bu yeni,alternatif rock' bütün dünya ya kabul ettirir. bugün pearljam,soundgarden,faith no more,red hot chilli peppers, therapy gibigruplar sayesinde rock tekrar bir canlanma içerisine girmiştir.
|
